Santos


Adres: Brede Hilledijk 95 – 3072 KD Rotterdam
Adres: Rijnhaven Z.z. 6 – 3072 AJ Rotterdam
Kadastrale gemeente: Rotterdam 5e afd. (P,Q,V) sectie P object 1389.
Eigenaar: gemeente Rotterdam.
Click voor meer informatie en foto’s op de pagina op de bedrijvensite.
Arie van der Ent (van Letterencafé Tsjechov & Co op Katendrecht) dichtte het al: “Ze zullen het toch niet gaan slopen? Wanneer gaan al die deuren open?” Nee, Santos is sinds 2000 een rijksmonument en wordt dus niet gesloopt. Op 10 september 2011 gingen de deuren tijdens de Open Monumentendag Rotterdam voor bezoekers open, terwijl Volker Wessels Vastgoed zich warm draait om de deuren permanent open te krijgen.Het gebouw is in het jaar 2011 inderdaad zeer beperkt in gebruik. C1000 Groenewegen huurt een gedeelte van de begane grond ten behoeve van opslag. En Volker Wessels Vastgoed / European China Centre Rotterdam ECCR heeft één etage gehuurd ten behoeve van de presentatie van het gebied, momenteel gericht op dit centrum in aanbouw (inclusief het appartementengebouw The View) en t.z.t. ook op de herontwikkeling van het Santos pand zelf.Dit rijksmonument is op zaterdag 10 september 2011 van 10:00 tot 17:00 uur vanwege de Rotterdamse Dorpendag annex Open Monumentendag Rotterdam ten dele en voor eigen risico opengesteld voor publiek. Click hier voor meer informatie over deze dag. De ingang is Rijnhaven Z.z. 6 en daarvoor eerst door het hek het bouwterrein op. Helaas is niet alles te bezichtigen: het lifthuis annex machinekamer en het dak zijn echt te gevaarlijk, zelfs op eigen risico.Ná deze ene keer in 2011 is openstelling tijdens een Open Monumentendag niet meer nodig. Want Volker Wessels Vastgoed bereidt op een van de etages een periodieke presentatie van zowel het ECCR als mogelijke plannen met Santos zelf voor. En in Santos komt ook de vaste presentatieplek van China op de Kaap, getiteld ART CHINA.Het pakhuis Santos is op 3 april 2000 aangewezen als rijksmonument en op 13 oktober 2003 in het Monumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ingeschreven. De aanwijzing vond plaats omdat dit vroeg twintigste eeuws koffiepakhuis van algemeen belang is vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische en typologische waarde. Onderstaande tekst is voor een belangrijk deel aan de tekst in dit register ontleend.

Het pakhuis is in de periode 1901-1903 gebouwd naar ontwerp van de architecten J.P.Stok Wzn. en J.J.Kanters. Het werd gebouwd in opdracht van het Blauwhoedenveem Rotterdam voor de opslag van Braziliaanse koffie (ook al heeft het gedurende WO-II ook als munitieopslagplaats gefungeerd). Vandaar ook de naam ‘Santos’ die aan het pand gegeven werd. Het pakhuis werd als vrijstaand en in stijlzuivere, sobere eclectische stijl ontworpen, waarbij beide voorgevels (aan de Brede Hilledijk en de Rijnhaven Z.z.) identiek en symmetrisch zijn. De zijgevels zijn blind en voorzien van lisenen ter hoogte van de drie bovenste verdiepingen, welke de gevels in acht traveeën verdelen. Het pand was vele jaren het hoogste pakhuis van Rotterdam, met een hoogte van 24,5 meter en qua oppervlakte bijna vierkant: 32,4 bij 34,5 meter en een totale oppervlakte van 5.824 m2. Het telt een kelderverdieping, een verhoogde ‘begane grond’ en vervolgens nog vijf verdiepingen. De opbouw is van een rustica hardstenen basement en daarop rode baksteen – er zijn verder natuurstenen detailleringen. De deuren en vensters zijn van hout. In de gevel is de naam ‘Santos’ in natuursteen opgenomen en bovendien stond vroeger op het dak een gietijzeren constructie waarop de firmanaam was vermeld.

Het pakhuis is acht traveeën breed, waarbij de op een na buitenste traveeën op de begane grondverdieping drie smalle hoge vensters en daarboven op de bovenste vijf bouwlagen brede dubbele laaddeuren hebben. Boven de bovenste laaddeuren is een getoogde rollaag met natuurstenen hoeksluitstenen aangebracht. Aan weerszijden van alle deuren is aan de onderzijden een natuurstenen accent in het metselwerk verwerkt. In de – vanaf het westen gerekend, dus de kant van de metro af – eerste, derde en zesde travee op de begane grond bevinden zich brede dubbele deuren, waarboven drie smalle korte vensters. In de overige traveeën zitten drie hoge vensters. Op de bovenliggende verdiepingen zijn per travee telkens twee vensters met natuurstenen dorpels en idem hoeksluitstenen in de rollagen opgenomen. De vensters hebben op de eerste verdieping een boogvormig bovenlicht; op de tweede en derde verdieping getoogde bovenlichten en op de bovenste twee etages rechthoekige bovenlichten. Op de begane grond, boven het rustica basement, zitten natuurstenen speklagen welke geheel links en rechts in de hoeklisenen nog doorlopen tot de tweede verdieping. Tussen de derde en vierde verdieping zit een natuurstenen band. En de gevel wordt afgesloten door de hoger opgetrokken hoeklisenen waartussen een gemetseld fries zit dat de traveeën accentueert, met daarboven een gemetselde balustrade op een natuurstenen band.

De draagconstructie bestaat uit geklonken gietijzeren kolommen, in een stramien van 4,22 bij 5,30 meter. In de kelderverdieping rusten die kolommen op hardstenen consoles, die zijn gefundeerd op een zeer groot aantal houden palen.

De verdiepingsvloeren bestaan uit houten bintlagen en planken. Die planken zijn schuin en bovendien in twee lagen (waarbij de tweede laag tegengesteld) gelegd om zo een maximaal gewicht te kunnen dragen. Het plafond van de bovenste verdieping is eveneens van hout en is daarbij fraai vormgegeven.

Het pakhuis had een voor die tijd zeer geavanceerde laad- en losinrichting. Op het dak stonden vier lierhuizen en met behulp van die lieren werden de goederen naar de verschillende verdiepingen getild.

De lierhuizen werden in 1970 weggebroken, waarna de borstwering ter plaatse werd doorgetrokken.

De beide personenliften zijn weliswaar nog in het pand aanwezig, maar zijn al jaren lang buiten gebruik. Dat is ook goed te zien aan het kamertje waar de authentieke schakelkasten nog aan de muur zitten en ook de oude elektromotoren nog te zien zijn. Het lifthuis / de machinekamer is helaas dus niet te bezichtigen. Vandaar enkele fotootjes in het gelegenheidsalbum.



Ondertussen staat het pand – op genoemde twee ruimten verhuur – alweer vele jaren leeg. Volker Wessels Vastgoed is geïnteresseerd in de herontwikkeling van het pand en heeft daartoe in 2007 een functie- en ideeënonderzoek laten doen door Wessel De Jonge architecten. Omdat het pand een rijksmonument is, stelt zo’n herontwikkeling natuurlijk wel bijzondere eisen. Met name de buitenkant dient in principe onveranderd te blijven en ook binnen de muren dienen de karakteristieke elementen bewaard te blijven. Tegelijkertijd moet de herontwikkeling voldoende functioneel zijn dat er ook gebruik van het pand kan worden i.c. dat er huurders te vinden zijn. Vanuit die ‘spagaat’ is gekeken naar de mogelijkheid van loft woningen, van kantoren, alsmede van een luxe hotel. Daarbij is ook de mogelijkheid onderzocht om de begane grond en kelder in te richten als publieksruimte. In genoemd gelegenheidsalbum zijn enkele schetsen opgenomen.
In mei 2012 werd bekend dat Santos deel zal gaan uitmaken van het ECCR. De deelgemeente Feijenoord heeft at vastgelegd in haat stedenbouwkundige eisen voor Katendrecht. Op de begane grond en in de kelder komt zo’n 2.200 m2 voor detailhandel, horeca en cultuur. De eerste tot en met de vierde etage zijn bestemd voor kantoor- en bedrijfsruimte en showrooms, terwijl er op de bovenste etage voor ruwweg 1.900 m2 woningen komen.

[weer terug naar boven]

Voor de minder bouwkundig onderlegde bezoeker staan hier enkele (bouwkundige) verklaringen van gebruikte termen:

  • basement = de voet van een kolom of zuil
  • bintlaag = laag van (niet aaneengesloten) balken waarop de vloer rust; die vloer bestaat vaak uit vloerdelen, meestal houten planken, die veelal loodrecht op de bintlaag wordt aangebracht; om de vloer te versterken wordt wel een tweede (en soms derde) laag vloerdelen aangebracht en dan is het handig om – zoals hier bij Santos – dit dan diagonaal te doen
      
  • console = een uit de muur stekend geprofileerd stenen of houten deel dat ter ondersteuning dient van een beeldhouwwerk, balk, kroonlijst, balkon, voet van een schoorsteen of balkon; wordt ook wel kraagsteen of kroonstuk genoemd; de benaming wordt ook wel eens voor een niet-uitstekend deel ter ondersteuning gebruikt, maar dan is het dus eigenlijk weer een basement
       
  • eclecticisme = bouwstijl waarbij men de vormen van verschillende bouwstijlen combineert tot een nieuw geheel
  • fries = (vaak doorlopende) bovenlijst, het horizontale gedeelte tussen de architraaf en de kroonlijst, vaak met voorstellingen; friezen kwamen vooral voor in klassieke bouwwerken; (een architraaf is de (hoofd)balk die op de zuilen rust en die het bovenstuk van een bouwwerk – de kroonlijst – draagt)
  • getoogd = een boogvormige overspanning van een deur, kozijn of nis
  • lierhuis = een op een stuurhut lijkende opbouw op een bok ( = hier een ondersteuning waarop zware toestellen geplaatst kunnen  worden), van waaruit men de lieren kan bedienen
  • liseen = pilastervormige, uitspringende, verticale muurstrook, zonder basis of kapiteel (= bovenste, versierde gedeelte van een zuil), die vaak over de lengte van de gehele muur loopt; lisenen hebben veelal geen constructieve, maar een decoratieve functie
  • rollaag = op hun kant staande, dus vertikaal gemetselde laag stenen boven een gevelopening ter afsluiting of ter vervanging van een latei (= horizontale draagbalk)
  • rustica = het gebruik van ruw blokwerk in de sokkel van de gevels van gebouwen; het brengt een reliëf (met diepe en brede groeven – het blokwerk) in de gevel en geeft de gevel daarmee vaak een robuust karakter
  • sluitsteen = wigvormige laatste steen in een of topsteen in een boogconstructie – zie hiervóór ‘getoogd’
  • speklaag = band van natuursteen als afwisseling in het metselwerk van baksteen
  • stramien = ook wel beukbreedte: een reeks van objecten in eenzelfde maatvoering, breedte of zetting
  • travee = een vlak in een gevel dat door de gevelindeling als een eenheid kan worden beschouwd, veelal afgebakend door pijlers, steunberen, pilasters en dergelijke; in de woningbouw veelal de horizontale afstand tussen twee dragende wanden

[weer terug naar boven]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s